Kimlik Eşiği

Kendimizle ilgili verdiğimiz hükümler

Kendimizle ilgili verdiğimiz bazı hükümler yıllarca bizimle kalıyor. Ne zaman kurduğumuzu bile hatırlamıyoruz.

Belki çok istediğimiz işe alınmadığımız gün çıktı ağzımızdan. Belki hazırlıksız yakalandığımız rolde zorlandığımızda. Belki hevesle başladığımız proje beklediğimiz karşılığı vermediğinde.

O gün canımız acıdı, utandık, hayal kırıklığına uğradık, kendimizi yetersiz hissettik. Sonra yaşadığımız şeye anlam vermeye çalışırken kendimiz hakkında karar verdik.

Ben bu alana uygun değilim. Ben yönetici olamam. Ben satış yapamam. Ben teknik tarafta yeterince güçlü değilim. Ben görünür olmayı beceremem.

Cümle ilk kurulduğunda yalnızca o günün duygusuydu. Ama hayat ilerledi, eskiden yapamadığımız pek çok şeyi yapabilir hale geldik. Yine de o cümle aynı yerde durdu.

Yeni fırsat, eski hüküm

Sonra karşımıza yeni fırsat çıktığında fırsata bugünkü halimizle bakmak yerine, geçmişte kendimiz hakkında verdiğimiz hükmü açtık.

İnsanın içini acıtan tarafı da burada. Önünüzde gerçekten yeni ihtimal vardır. Siz de artık eskisi gibi değilsinizdir.

Ama zihniniz hâlâ eski hükümden konuşuyordur. İçinizden gelen küçük heyecanı hissedersiniz. Ardından tanıdık ses gelir: Sen bunu daha önce denedin. Senin yapın buna uygun değil. Burada başarısız olmuştun. Neden yeniden aynı yere gidiyorsun?

Ve daha yol başlamadan geri çekilirsiniz.

“Ben artık kimim?”

Geçtiğimiz dönemde yaptığım mentorluk görüşmelerinden biri bana bunu çok güçlü biçimde hatırlattı.

Karşımda sanat alanında eğitim almış, kariyerinin devamında teknolojiye yönelmek isteyen genç profesyonel vardı. Matematik ilgisini çekiyordu. Bilgisayar mühendisliği dünyası merak uyandırıyordu. Teknoloji tarafında ilerleme isteği geçici heves gibi görünmüyordu. Üzerine düşünüyor, araştırıyor, öğrenmeye çalışıyordu.

Fakat konuşma ne zaman geleceğe gelse, geçmiş de ortaya çıkıyordu. Yeni yöne geçmek yalnızca kariyer kararı gibi hissedilmiyordu. Sanki geçmişteki haline sırtını dönmek anlamına gelecekmiş gibi ağırlık taşıyordu.

Böyle geçişlerde zihinsel yük tahmin edilenden daha fazla olabiliyor. Yeni alana merak duyarken eski hayatınızı küçültmek istemiyorsunuz. Geride bıraktığınız yılların boşa gitmiş görünmesini istemiyorsunuz. Yeni tarafta ise henüz ustalık yok. Eski tarafta ise tanıdık zemin var. Dışarıdan bakıldığında seçenekler konuşuluyor. İçeride ise çok daha derin soru dönüyor:

Ben artık kimim?

Görüşmede odağımız “Eski mesleğin mi, teknoloji mi?” sorusu olmadı.

Geçmişin geleceği otomatik olarak tarif edip etmediğine baktık. Sanat eğitimi silinmeyecekti. Orada gelişen disiplin, üretim alışkanlığı, sahne deneyimi, çalışma biçimi de kaybolmayacaktı. Ama geçmişte verilmiş yön, geleceğin sınırı olmak zorunda da değildi.

Kimlik Eşiği nerede başlıyor?

İşte Kimlik Eşiği benim için burada başlıyor.

O gün hazır olmadığınız alan, bugün size uyabilir. O gün çalışmayan fikir bugün yine çalışmayabilir. Ya da siz, koşullarınız ve yönteminizi kurma biçiminiz artık tamamen farklı olabilir.

Sorun, geçmişte yazılmış hükmü, yeni veri toplamadan bugüne taşımak.

Kendimiz hakkında kurduğumuz bazı cümleler o kadar uzun süre bizimle kalıyor ki zamanla onları yorum olarak değil, gerçek olarak yaşamaya başlıyoruz. Sonra seçimlerimizi de o gerçekle uyumlu hale getiriyoruz. Fırsatlara yaklaşmıyoruz. Merak ettiğimiz alanları küçümsüyoruz. Kendimize sunulan imkânları daha denemeden eliyoruz.

Kimlik Güncelleme Testi

Kimlik Eşiği’nde kullandığım küçük çalışma, Kimlik Güncelleme Testi.

Kendiniz hakkında uzun süredir taşıdığınız cümleyi yazın. Sonra o cümlenin doğduğu döneme dönün. O sırada kaç yaşındaydınız, hangi koşulların içindeydiniz, ne biliyordunuz, hangi becerilere sahiptiniz, ne kadar desteğiniz vardı?

Ardından bugüne bakın. Aradan geçen zamanda neler öğrendiniz, hangi deneyimleri kazandınız, hangi koşullar değişti, hangi davranışlarınız eskisiyle aynı değil?

Ve sonunda kendinize bunu sorun:

Bugün elimdeki verilerle kendim hakkında ilk kez karar verecek olsaydım, yine aynı hükmü verir miydim?

Cevap hâlâ evet olabilir. Bu da veridir. Ama cevap artık eskisi kadar net gelmiyorsa, orada küçük hareket alanı açılmıştır. Yeni kimlik ilan etmeniz gerekmiyor. Geçmişinizi silmeniz de gerekmiyor. Sadece eski hükmün güncelliğini test etmeniz gerekiyor.

Bu haftanın sorusu

Belki de geleceğinizin önünde duran şey yanlış karar değildir. Eski haliniz hakkında verilmiş, süresi çoktan dolmuş hükmü hâlâ geçerli sanmanızdır.

Bugün kendiniz hakkında hangi cümlenin güncelliğini yeniden kontrol etmeniz gerekiyor?

Eşik serisinde sıradaki okumalar

Eşik serisinin bütün yazılarını Zihin Rotası Notları sayfasında birlikte inceleyebilirsiniz.